ОРШИЛ
Дэлхийн 167 улс БНХАУ-д Элчин сайдын яамтай. Үүнээс манай улсад ЭСЯ нь байдаг 19 улсаас бусад улсын визийг бид ЭСЯ-дад нь мэдүүлэн авч байгаа. ЭСЯ бүр гадаадын иргэний визийн мэдүүлэг хүлээн авах, виз олгохдоо нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн олон улсын эрхзүйн хэм хэмжээг баримтлахаас гадна өөрийн үндэсний хууль тогтоомжийн заалтыг баримталдаг тул тавих шаардлага нь харилцан адилгүй байдаг. Түүнээс гадна олон ЭСЯ визийн мэдүүлэг хүлээж авах ажлаа “Visa Application Center” (VAC) хэмээх хувийн хэвшлийн аж ахуйн нэгжид гэрээгээр өгч гүйцэтгүүлж байна. Эдгээр аж ахуйн нэгж нь визийн хураамжийг үйлчилгээний хөлс, ашгаа нэмж авдаг. VAC-тэй улсын ЭСЯ-д манай “Е” серийн паспорттай төрийн албан хаагчдын визийн мэдүүлгийг хүлээн авдаг тул үүнийг энд дурдаж байгаа юм.
Манай иргэд эзэмшиж буй паспортын төрлөөс үл хамааран хавсралт №1-д дурдсан 16 улс, бүс нутагт 14-өөс 90 хүртэл хоног, “Д”, “А” серийн буюу дипломат, албан паспорт эзэмшигч иргэд хавсралт №2-т дурдсан 18 улсад 30-аас 90 хүртэл хоногийн хугацаагаар тус тус Монгол Улсын олон улсын гэрээний дагуу визгүй зорчдог. Мөн Шенгений гэрээнд нэгдсэн 26 улсаас 3 нь буюу ХБНГУ, Франц, Чех улсууд манайд ЭСЯ-тай тул манай иргэдэд Шенгений улсуудад зорчих визийг олгож байгаа болно.
ВИЗ МЭДҮҮЛЭХЭД АНХААРАХ ЗҮЙЛ
Гадаадын иргэнд зориулсан виз мэдүүлгийн хуудсыг бөглөхдөө асуулт бүрийг хариулах шаардлага түгээмэл тавигддаг. Мэдүүлгийн хуудсанд зурсан Таны гарын үсэг бусад баримтад зурсан гарын үсэгтэй чинь тохирч байх ёстой.
Бараг бүх улсын ЭСЯ зөвхөн цагаан дэвсгэртэй гэрэл зураг 2 хувь ирүүлэхийг шаарддаг.
Визийн хураамжийг зөвхөн юаниар төлнө. Учир нь БНХАУ-ын нутаг дэвсгэр дээр гадаад валютаар гүйлгээ хийхийг хориглодог.
Виз мэдүүлэгчийн паспортын төрөл, аяллын зорилгод нийцүүлэн олгох визийн төрлөөс шалтгаалж хураамжийн хэмжээ ялгаатай байхаас гадна валютын ханшийн өөрчлөлтийн нөлөөгөөр визийн хураамжийн хэмжээ байнга хэлбэлзэж байдаг тул виз мэдүүлэгч нь урьдаар виз мэдүүлэх улсынхаа ЭСЯ-тай холбоо барьж визийн хураамжийн хэмжээг мэдэж авах нь зүйтэй.
Аль ч улсын хувьд гадаадын иргэний паспорт дахь мэдээлэл нууц байх тул тухайн улсын ЭСЯ-нд очиж виз мэдүүлэх манай ажилтанд Таны итгэмжлэл байх шаардлагатай. Баталгаажуулсан итгэмжлэлгүй бол паспорт өгөх, авах тухай ойлголт байхгүй, зөвхөн цаг алдаж, илүү зардал л гаргана.
АЯЛЛЫН ДААТГАЛ
Хэдийгээр дипломат, албан паспорт эзэмшигч төрийн албан хаагчдынхаа аюулгүй байдлыг төр, засаг нь хариуцдаг гэж ойлгон Шенгений гэрээнд нэгдсэн улсууд “Д”, “А” серийн паспорттай иргэдээс аяллын даатгал шаардахгүй байх тохиолдол байдаг ч бусад улсын Элчин сайдын яамд аяллын даатгал зайлшгүй хийлгэсэн байх шаардлага тавьдаг. Иймд даатгуулж, хуудсыг хавсаргах хэрэгтэй.
Эдгээр шаардлага нь тухайн улсын хууль тогтоомжийн дагуу тавигддаг учраас виз мэдүүлэгчид анхнаасаа мэдүүлгээ дээр дурдсан нийтлэг шаардлагын дагуу бүрдүүлж ирүүлэх нь чухал бөгөөд дутуу бүрдэлтэй мэдүүлэг нь гадаадын ЭСЯ-дад тухайн улсын хууль тогтоомжийг манай тал хүндэтгэн үзэхгүй байгаа мэт ойлголт төрүүлдэг. Тэгээд ч дутуу бүрдэлтэй мэдүүлгийг засаж залруулан дахиж мэдүүлэхэд ядаж цаг алддаг, татгалзсан хариу авах эрсдэлтэй, манай ЭСЯ-ны хувьд ч үргүй зардал гаргаж ажил алддаг, эцэстээ Монгол Улсын нэр хүндэд муугаар нөлөөлдөг.
Түүнээс гадна Таныг ямар ажлаар хэдий хугацаагаар зорчихыг нотолж зохих виз олгохыг тухайн улсын ЭСЯ-нд нь хандан хүссэн манай улсын Гадаад харилцааны яамны ноот хэрэгтэй. 1990-ээд оны дунд үе хүртэл визийн мэдүүлгийг ЭСЯ-ны ноотоор хүргүүлж байсан. Гэвч манай иргэдийн доторх зарим хэсэг албан виз авч очсон хойноо тухайн улсаасаа улс төрийн орогнол хүсэх зэрэг зохисгүй байдал гаргаж нөгөө талыг хүнд байдалд оруулж байснаас шалтгаалан хөгжингүй улсууд манай засгийн газрын ноот шаарддаг болсон. Иймд зөвхөн манай төвийн (ГХЯ-ны консулын газрын) ноот хэрэгтэй гэдгийг анхаарах хэрэгтэй. Манай ЭСЯ-ны ноот бол зөвхөн уг мэдүүлгийг хүргүүлж байгааг л нотолно.
Визээ аль болох эрт, болж өгвөл 3 долоо хоногийн өмнө, ядаж 15 хоногийн өмнө мэдүүлэх шаардлагатай. Учир нь гадаад улсаас БНХАУ-д суугаа Элчин сайдын яамд гурав дахь улсын иргэнд виз олгохдоо үндэснийхээ хууль тогтоомжийн дагуу төвдөө мэдүүлж зөвшөөрөл авдаг. Энэ нь мэдээж хугацаа шаардана. Түүнээс гадна бараг бүх улсын ЭСЯ ажлын хэт их ачааллаас шалтгаалан тэр бүр та бидний санасан хугацаанд виз гаргаж өгөх боломж багатай байдаг.
Иймд зорьсон хэргээ хугацаанд нь бүтээхийн тулд Гадаад харилцааны яамны консулын газарт аль болох эрт паспорт, бусад материалаа өгөх шаардлагатай.
МОНГОЛ УЛСЫН ИРГЭД ВИЗГҮЙ ЗОРЧИХ УЛС, БҮС НУТАГ
/бүх төрлийн паспорттай иргэд/
ДИПЛОМАТ, АЛБАН ПАСПОРТТАЙ ИРГЭД
ВИЗГҮЙ ЗОРЧИХ УЛС
МОНГОЛ УЛСАД ЭСЯ-ТАЙ УЛС
ШЕНГЕНИЙ ГИШҮҮН УЛС